گفت‌وگویی با همسر و فرزند شهید شاخص سازمان بسیج فرهنگیان استان البرز؛
در اثنای عملیات یکی از هم‌رزم‌هایش می گوید: «محمود! قیچی شدیم. بیا برگردیم.» اما محمود که در این عملیات آرپی‌چی زن بوده می گوید: «من تا آخرین نفر می زنم. من نیامده‌ام که برگردم.»
شهید شاخص سازمان بسیج فرهنگیان استان البرز ؛ معلم شهید محمود توسلی

به گزارش نوید شاهد البرز؛ «شهید معلم محمود توسلی» که در سال ۱۳۹۷ به عنوان؛ «شهید شاخص سازمان بسیج فرهنگیان استان البرز» معرفی شد، با کارنامه ارزنده‌ای از مسئولیت پذیری، سازندگی و خدمت صادقانه به مناطق محروم شناخته می شود، درکارنامه زریّن این شهید از ساختن راه و احداث مدرسه و مسجد و حمام گرفته تا ساختن و پرورش نسل بشر و برجا گذاشتن انسانیت دیده می شود. محمود توسلی؛ معلم، عضو شورای اسلامی روستا، رزمنده، فرمانده، آرپی جی زن خیبر در نهایت زیباترین تجلی ایثار، خدمت به مردم، انقلاب و رهبرش را به منصه ظهور می رساند و جان در راه خاک میهنش می‌دهد.

در آستانه روز معلم، به دیدار خانواده شهید معلم «محمود توسلی» رفته‌ایم و پای سخنان همسر و فرزندش نشسته تا از دریچه کلام آنها شهید را بهتر بشناسیم، آنچه در ادامه می آید؛ روایتی‌ست خواندنی ماحصل این گفت و شنودها که تقدیم مخاطبین می شود.

شهید شاخص سازمان بسیج فرهنگیان استان البرز ؛ معلم شهید محمود توسلی

نوید شاهد البرز؛ خانم جواهری ابتدا از پیشینه خانوادگی همسرتان برای ما صحبت کنید، ازدواج شما با شهید چگونه شکل گرفت:

همسر شهید؛ محمود که در شانزدهم دی‌ماه سال ۱۳۳۲، در روستای «مرآباد» قزوین به دنیا آمده، دومین فرزند خانواده بود که در سن شش سالگی به همراه آنها به روستای مهدی‌آباد در شهرستان نظرآباد می رود و در هفت سالگی در دبستان ازبکی مشغول به تحصیل می شود. آن‌طور که می گویند: از همان دوره ابتدایی علاقه بسیاری به فراگیری قرآن داشته است. دوره متوسطه و دبیرستان را در نظراباد به اتمام می رساند و در سال 1355، به خدمت سربازی اعزام و در تیپ هوابرد شیراز مشغول به خدمت می شود.

ازدواج ما به این شکل بود که با هم نسبت فامیلی داشتیم و تا حدودی همدیگر را می شناختیم. سال 1357، بعد از پایان سربازی محمود، خانواده اش با رسم و رسوم سنتی آن روزها به خواستگاری من آمدند. آن زمان ما در «اصیل آباد» نزدیکی جاده شهریار _ رباط کریم زندگی می کردیم. یک روز همه خانواده همسرم به منزل ما آمدند و من را به چشم خریدار دیدند و روز بعد عمه‌شان را فرستادند که از من خواستگاری کند.

بحبوحه انقلاب بود و فریاد «الله اکبر» مردم همه جا را پرکرده بود که ما نامزد شدیم. یادم می آید آن زمان نفت خیلی‌کم بود و مردم برای یک گالن آن در صف‌های طولانی می ایستادند. روزی‌که او برای ما یک بشکه نفت آورد، همسایه‌ها خیلی تعجب کرده بودند.

مراسم عروسی‌مان هم در همان حال و هوای جریانات انقلاب برگزار شد. در حالیکه فروشگاه‌ها تقریباً نیمه تعطیل و در مغازه‌ها گرد و خاک خوابیده بود ما به خرید عروسی می‌رفتیم.

بیست روز مانده به عید ما عقد کردیم. ثمره این ازدواج دخترم «رقیه» است. او هم معلم است و ده، دوازده سال است که راه پدرش را می رود.

نوید شاهد البرز؛ همسر شما در مبارزات انقلابی هم شرکتی داشتند:

همسر شهید: محمود از دوران سربازی در مبارزات علیه رژیم ستم شاهی شرکت فعال داشت. روزهایی که طنین سرود «الله الله» از همه جا به گوش می رسید، مراسم عقد ما هم به پا بود که محمود یک پایش در تظاهرات بود و یک پایش منزل ما.

تعریف می کرد که در ماجرای سینما رکس برای دیدن پسر عموش به آبادان رفته بوده که شاهد جنایت شاه می شود. او می گفت: در حدود سیصد نفر در آن آتش‌سوزی کشته شدند و سینما تبدیل به کبابی شاه شده بود.

نوید شاهد البرز؛ چی شد که همسر شما جذب آموزش و پرورش شدند؟

همسر شهید:  محمود به شغل معلمی علاقه‌مند بود و به همین دلیل جذب آموزش و پرورش شد و اولین روزهای آموزگاری اش را در روستایی در «حسین آباد خَرِه سَر» از توابع استان نظرآباد شروع کرد. محمود فقط معلم آن روستا دورافتاده و بی‌امکانات نبود بلکه به فکر جاده‌سازی، حمام‌سازی و دیگر امکانات برای مردم محروم آن روستا هم بود. سال 1358، بود که با پیگیری‌های مستمر و دلسوزانه او و همکاری اهالی روستا مدرسه و حمام و جاده و مسجد را احداث کرد.

نوید شاهد البرز؛ محمود توسلی چگونه معلمی بود؟

همسر شهید؛ او نه فقط معلمی دلسوز بلکه انسانی دلسوز و مهربانی بود. او به بچه هایی که سن مدرسه رفتنشان گذشته بود، درس می داد که باسواد شوند. دانش‌آموزها خیلی او را دوست داشتند. یکی از شاگردانش با خودش در جبهه شهید می شود و مزارشان در کنار همدیگر است.

محمود «دوست ارمنی ای» داشت که کارش پرورش مرغ و طیور بود. خیلی با او مهربان بود. یکبار چند نفر قصد اذیت و آزار دوستش را داشتند که به محمود می گوید: من را تهدید کرده‌اند و می خواهند مرغداری‌ام را بگیرند. محمود هم به کمکش می رود و مزاحمان چون می بینند که ارمنی از جانب بچه انقلابی‌ها حمایت می شود، رهایش می کنند.

او برای دانش آموزانی که قدرت یادگیری کمتری داشتند بسیار وقت می گذاشت. آنها هم برای ما گاهی هدیه‌هایی مثل نبات و... می آوردند. وقتی ما به عنوان معلم به آن منطقه رفتیم مردم آنجا خیلی خوشحال شده بودند چون چند سال بود که معلم نداشتند. آنجا روستایی محروم و بدون امکانات بود. اهالی خیلی آقا معلم را دوست داشتند پسر کدخدای آنجا که نامش رحمت بود، خیلی محمود را دوست داشت و برای مشورت همیشه پیش محمود می آمد. با کمک رحمت جاده، حمام، مدرسه ... مسجد را پیگیری کردند و ساختند. او در حین حفاری زمین برای احداث مدرسه به شی عتیقه بر می‌خورد و آن را به میراث فرهنگی تحویل می‌دهد.

یک سال در احمدآباد معلم بود که در این یک‌سال مسجد، مدرسه، حمام، جاده درست کرد. بعد هم به محمد آباد آمد و آنجا مشغول کار شد. به نظر آباد هم که رفتیم، از انجا عازم جبهه شد.

نوید شاهد البرز؛ اولین اعزام همسرتان را به خاطر دارید:

همسر شهید؛ اولین اعزام خرداد ماه سال 61، بود که مجروح شده بود. وقتی که گفت: قصد اعزام به جبهه را دارد، من اول مخالفت می کردم ولی بعد چندبار که رفت و آمد، برایم عادی شد. در اولین اعزام بسیجی بود و به جبهه غرب رفت با دکتر چمران هم‌رزم بود. یک‌بار دست راستش مجروح شد و تا مدتی می لرزید. آن موقع که از ناحیه بازو تیر خورده بود، من باردار بودم. خیلی روزهای سختی بود، چهار سال با هم زندگی کردیم اما همه مدت در دوری گذشت.

 در آخرین اعزامشان که سال 1362، می خواستند به جبهه بروند،هم‌زمان با مانور «لبیک یا خمینی» سری اول بود. یک بار که از جبهه سردشت و بانه آمده بود، گفت که یکی از فرمانده‌ها به پیشنهاد داده که به آن منطقه بروم و آنجا زندگی کنم. من خیلی ناراحت شدم و نپذیرفتم. وقتی هم که از جبهه می آمد در فکر آنجا بود و می گفت: اگر ببینی آنجا چه خبر است!

شهید شاخص سازمان بسیج فرهنگیان استان البرز ؛ معلم شهید محمود توسلی

نوید شاهد البرز؛ از ویژگیهای معنوی همسرتان برای ما بفرمایید:

همسر شهید: او نمازها را اول وقت می خواند و به نماز غفیله جمعه و نماز شب، سفارش زیادی می‌کرد. علاقه زیادی به تلاوت قرآن و تدریس آن داشت. هرگاه مجلس دعا و ذکر اهل بیت برپا می‌شد؛ خصوصاً دعای توسل کمیل و ندبه دعا یا ذکر خیری و تشییع پیکر شهید یا تدفین نفر اول حاضر می‌شد.

نوید شاهد البرز؛ رفتار شهید توسلی با والدینش چگونه بود:

همسر شهید؛ در قبال مادرش که بیمار بود، بیشتر از همه برادرها احساس مسئولیت می کرد. او به والدینش خیلی خدمت می کرد. پدر و مادرش را خیلی دوست داشت. مادرش بعد از شهادت محمود سه تا از پسرهایش را هم از دست داد اما همیشه نام محمود ورد زبانش بود و می گفت: هیچ کس جز محمود به فکر من نبود.

نوید شاهد البرز؛ چگونه از شهادتش آگاه شدید؟

همسر شهید: من منزل پدرم بودم که برادر همسرم آمد و گفت: محمود مجروح شده است. من قبل از آخرین اعزامش خواب دیده بودم که «آقا سیدی» به خانه ما آمد  و من را به بهشت زهرا برد و گفت: یکی از این قبرها به شما تعلق دارد. هنوز مانور «لبیک یا خمینی» را هم نرفته بود که به او گفتم: دیگه جبهه نرو. گفت: چطورمگه؟! گفتم: شهید می شوی. من این‌ خواب را دیدم.

نوید شاهد البرز؛ نحوه به شهادت رسیدن او را  می دانید؟

همسر شهید: بله؛ در عملیات خیبر شهید شد. طبق برنامه ریزی که کرده بودند باید تیپ محمد رسول الله حمله می کرده اما تیپ حمزه که محمود هم در آن بوده است، حمله می کند.در اثنای عملیات یکی از هم‌رزم‌هایش می گوید: «محمود! قیچی شدیم. بیا برگردیم.» اما محمود که در این عملیات آرپی‌چی زن بوده می گوید: «من تا آخرین نفر می زنم. من نیامدم که برگردم.»

 عراقی‌ها تیپ را قیچی می کنند و تیپ از بین می رود. محمود هم با اصابت ترکش شهید می‌شود. رزمندههای ایرانی پیکرها رو جمع کرده و به عقب بر می گردند و آن منطقه به دست عراقی‌ها می افتد.

پیکرش بعد از ده روز که از شهادتش گذشته بود، به نظر آباد رسید. یکی از شاگردانش هم با شهید شده بود او چوپان بود و محمود به درس می داد.  تشییع هر دو پیکر در یک زمان بود. محمود شهید نامی بود برای مراسم تشییع پیکرش جمعیت زیادی آمده بود. او را در نظر آباد به خاک سپردند.

محمود دشمن زیاد داشت چند بار تعقیبش کرده بودند که به او آسیب بزنند. ضد‌انقلاب‌ها روی دیوار علیه او شعار می نوشتند. من فکر می کنم اگر محمود در جبهه شهید نمی شد؛ همین‌جا ترورش می کردند. مخالف بعضی از کارهایشان بود؛ مثلا محمود روی فروش نفت نظارت می کرد و اجازه نمی داد گران بفروشند و به کسی بیشتر و کمتر بدهند. یکسری دزدی‌ها را اجازه نمی داد. برای دولت همه‌جوره کار می کرد؛معلم بود، رییس شورا بود، رزمنده و فرمانده بود.

نوید شاهد البرز؛ روزهای بدون همسرتان چگونه گذشت؟

همسر شهید: ما هیچ‌وقت بدون محمود نبودیم او همیشه با ما بود و از ما مراقبت می کرد. یادم می‌آید یک روز توی کوچه وقتی رقیه(دخترم) با بچه‌ها بازی می کرد، خاطرم نیست چه کار کرد که سر او داد زدم. شب شهید را در خواب دیدم، به من گفت: چرا رقیه را دعوا کردی؟! حضورش هنوز هم در زندگی ما احساس می شود.

سخن پایانی:

از شما تشکر می کنم، کار شما کمتر از کار شهید نیست که رهرو آنها هستید و یاد و خاطره شهدا را نگه می دارید.


شهید شاخص سازمان بسیج فرهنگیان استان البرز ؛ معلم شهید محمود توسلی

نوید شاهد البرز: خانم توسلی خودتان را برای ما معرفی می کنید:

رقیه توسلی فرزند شهید محمود توسلی هستم. اول مهرماه 1361، در شهریار به‌دنیا آمدم. در رشته حسابداری و آمار تحصیل کرده ام و اکنون دبیر هنرستان پروین اعتصامی در شهر اندیشه هستم.

نوید شاهد البرز؛ با توجه به سن و سالتان و این که طبعاً شناخت شما از شهید توسلی شناختی با واسطه بوده است از چه منابعی ایشان را شناختید؟

فرزند شهید؛ من از کودکی در پی شناخت پدرم بودم و هر مطلبی که مربوط به او بود برای من جذاب بود و توجه و دقت من را برمی انگیخت. بااین‌حال، هنوز هم نتوانسته‌ام به خوبی پدرم را بشناسم. هنوز سوال‌های در ذهن دارم که منابع پاسخ به آنها که پدربزرگ و مادربزرگم هستند از دنیا رفته اند و همچنین به دلیل سکونت در شهریار دوری از هم‌رزمان و دوستان و همکاران و شاگردان پدرم دور بوده ام، بی پاسخ مانده اند.

با این وجود، هر آنچه که تاکنون از پدرم می دانم در ابتدا برگرفته از خاطرات و نقل قول‌هایی است که از طریق مادر و مادربزرگ و پدربزرگ و عمو وعمه و ... به طور کلی، خانواده ام و تعداد محدودی از هم‌رزمان و همکاران او به دست آورده ام. همچنین از روی وصیت نامـه اش و کتاب‌هایی که مطالعه می کرده تا حدودی به عقاید و افکارش پی بردم.

نوید شاهد البرز؛ خانواده چه تصویری از شهید توسلی به شما داده است؟

فرزند شهید؛ خانواده از پدرم مردی؛ بسیار شجاع و دلیر، خانواده دوست و مهمان‌نواز، با تدبیر و دلسوز محرومان و ظلم ستیز و عدالت خواه و البته خوش تیپ و خوش لباس یاد می‌کنند.

پدرم در خانواده ای به دنیا می آید که اهل کشاورزی و باغداری بودند و او هم به درخت‌کاری علاقه‌مند بوده است و در جایی به‌نام قلمستان درخت‌هایی کاشته است که هنوز هم ثمره دارد.

نوید شاهد البرز؛ آیا اینکه شهید محمود توسلی معلم بوده است می تواند انگیزه شما برای انتخاب این شغل باشد؟

فرزند شهید؛ من از نوجوانی تمایل به معلم شدن در کنار سایر مشاغل دیگر مثل مهندسی و... را داشتم ولی در مقطعی از زمان که برایم دو انتخاب وجود داشت؛اول کار در بانک ملت و دیگری کار در آموزش و پرورش، معلمی را برگزیدم‌. از آنجا که همیشه توصیف مهربانی و عشق پدر به شغلش را شنیده بودم ،دوست داشتم راهی را بروم که او رفته بود.

نوید شاهد البرز؛ تا به حال از پدرتان مطلبی و یا کتابی منتشر شده است:

خیر هیچ کتابی از پدرم منتشر نشده است من دوست دارم که زندگی نامه پدرم به شکل کتاب نوشته شود چون معتقدم هر جامعه نیاز به الگو دارد در جامعه ای که این همه قهرمان واقعی وجود دارد نباید قهرمان‌سازی کرد بلکه باید قهرمان‌هایی که بودند و هستند را به شکل درست معرفی

در مورد برخی شهدا خوب کار شده و خصوصا در مورد «معلم شهید ابراهیم هادی» کتاب خوب و جالبی نوشته شده ولی در قالب رمان نیست.

در مورد پدرم هم جای کار زیاد است چون به زندگی پدرم که نگاه کنید چه در عرصه اجتماعی و چه در عرصه معنوی خیلی حرف‌ها برای گفتن و درس گرفتن وجود دارد.

واقعیت امر این است که چون شهدا نزد همۀ ما از تقدس ویژه ای برخوردارند، معمولا به زوایایی از زندگی‌شان پرداخته می شود که مطابق سلیقه و انتظار ما از شهدا می باشد در حالی که شهدا همه انسانهایی از بطن جامعه بوده اند با تمام علایق، وابستگی ها و دل مشغولی‌هایی که یک جوان در آن زمان می توانست داشته باشد.

ولی در مرحله ای به شناختی دست یافتند و خیلی‌ها تحولاتی در زندگی داشتند که مسیرشان به سمت جبهه و جنگ و جانبازی برای دین و وطن ادامه یافت. بازگو کردن آن بخش از زندگی شهید توسلی که شاید خیلی‌ها نشنیده‌اند برای نسل جوان و نوجوان جذاب و شنیدنی باشد، طوری که نقل شهدا از کلیشه خارج شود.

نوید شاهد البرز؛ از رسانه ها و مسئولین در قبال شهدا چه انتظاری دارید ؟

فرزند شهید: بنده در جایگاه فرزند شهید، نگران این هستم که به‌خاطر غفلت ما تصویر دیگری از شهیدان شکل بگیرد و با گذشت ایام، کلیشه‌ها و برخوردهای سطحی با شهدا و مفهوم ایثار و شهادت واقعیت را تقلیل دهد. چون ممکن است این استحاله‌ها، شهدا و نقش آن را در جامعه کم‌رنگ کنند.

رسانه‌ها و مسئولین امر و به‌طور‌کلی جامعه جوری شهیدان و خانواده هایشان را به مردم معرفی کرده‌اند که انگار رنگ تکرار و کلیشه گرفته، گویی همگی از ابتدا برای شهادت آفریده شده بودند و هیچ خطایی در زندگی از آنها سر نزده است. شهدا به نسلی که آنها را ندیده اند، ماورائی معصوم و عاری از هر اشتباهی معرفی شده‌اند  و در حالی‌که آنها هم زندگی عادی و زمینی داشته‌اند و نباید بعضی از زوایای زندگی آنها که قابل لمس است، حذف شود. نباید بگذاریم با سانسور کردن برخی زوایای زندگی شهدا و نبودن نوآوری و ذوق دست‌اندر‌کاران امر، شهدا و حرف و حدیثشان به به راهی دیگر ببرد.. این دقیقاً نگرانی همۀ خانواده شهداست.

نوید شاهد البرز؛ پیام شهید توسلی به مردم و ملت ایران چه بوده است؟

فرزند شهید؛ پدرم در وصیتنامه اش خود را فدایی رهبر عزیزش _حضرت امام خمینی (ره)_ می داند، همچنین مثل بسیاری از شهدا وصیتش نیز «پشتیبانی از اسلام و ولایت فقیه و رهبر جامعه» است و من آرزو دارم؛ در این زمینه پیش پدرم روسفید باشم.

سعی کردم با رعایت تکالیف دینی و الهی‌ام و احترام و تکریم مادرم تا جایی که می توانم به دین و وظیفه‌ای که در قبال پدرم دارم، عمل کنم.

نوید شاهد البرز؛ از نحوه به شهادت رسیدن پدرتان اطلاعی دارید؟

فرزند شهید: پدرم در عملیات خیبر، صبح روز یازدهم اسفند سال ۶۲، در محلی به نام جزیرۀ مجنون واقع در منطقـۀ طلائیه با اصابت تیر به سر و گردن به شهادت رسید.

نوید شاهد البرز؛ هم‌رزمان پدر روز شهادت خاطره ای برای شما تعریف کرده اند؟

فرزند شهید؛ بله، از هم‌رزمش؛ آقای خدابنده شنیده ام که می گفت:«چند روز قبل از عملیات به همۀ ما ساک و لباس رزم داده بودند و همه بچه ها لباس ها را پوشیده بودند جزء محمود. به برادرم محمود می گفتم: چرا لباس های جدید را نمیپوشی؟! او تا صبح روز شهادت لباس ها را نپوشید. قبل از روز عملیات به اهواز رفته بود و وصیتنامه ها را تحویل داده بود و صبح عملیات دیدم که محاسن و موها را حنا گذاشته و لباس نو را تن کرده است. به او گفتم: محمود جان! نور بالا می‌زنی؟!! او لبخند زد. آن روز محمود تا آخرین لحظه ایستاد و با آرپی چی هفت تانک دشمن را شکار کرد تا اینکه نزدیک اذان ظهر روز یازدهم اسفند سال 1362،

تیری به سرش اصابت کرد و افتاد و دیگر قادر به سخن گفتن نبود و در مسیری که با ماشین او را به سمت بیمارستان می بردیم، به شهادت رسید.

نوید شاهد البرز: عملیات هایی که شهید توسلی در آنها شرکت داشته است را می دانید:

فرزند شهید: بله، او یک بار از تاریخ چهاردهم تیر ماه ۱۳۶۰، تا اول شهریور ۱۳۶۰، در ستاد جنگ‌های نامنظم همراه با شهید دکتر مصطفی چمران شرکت کرد؛ بار دوم، در عملیات رمضان سال ۱۳۶۱ ، شرکت نمود که از ناحیه دست زخمی شد؛ بار سوم، در تابستان سال ۱۳۶۲، به مدت چهار ماه به جبهه های غرب در سردشت کردستان «تپه‌کانی‌رش» باز سمت عضو اطلاعات و عملیات سپاه اعزام شد. هنوز خستگی جبهه های غرب از تنش بیرون نرفته بود که با اعلام طرح «لبیک یا خمینی» در تاریخ بیست و پنجم بهمن ماه ۱۳۶۲، همراه گردان «حبیب بن مظاهر» لشکر ۱۰ «سیدالشهدا کرج» به جبهه جنوب اعزام و به‌دلیل، لیاقت و شایستگی به فرماندهی یکی از دسته‌های گروهان ششم منصوب شد.


نوید شاهد البرز؛ از سوابق کاری پدرتان بیشتر بیان کنید؛

فرزند شهیید؛ او استاد پرش با چتر و «چترباز تیپ هوابرد» شیراز فعالیت‌های فرهنگی شهید در خصوص آموزش قرآن و مسائل اعتقادی به مردم منطقه و دانش‌آموزان عضویت در شورای اسلامی روستاهای محل خدمت استخدام در آموزش و پرورش در سال ۱۳۵۸، تکمیل و راه اندازی ساختمان نیمه کاره آموزشگاه جدیدالتاسیس روستای محمد آباد نظرآباد که پس از شهادت شهید به نام مدرسه شهید محمود توسلی دایر شده است. وی یکی از موسسین و ارکان اصلی راه اندازی پایگاه بسیج روستای محمدآباد محله رسالت که جزو اولین پایگاه‌ها در آن زمان آغاز به فعالیت نمود که پس از شهادت شهید به نام «پایگاه بسیج شهید محمود توسلی» شناخته می‌شود.

فرمانده دسته گروهان ششم گردان حبیب بن مظاهر، لشگر ده سیدالشهدا علیه السلام و در اوایل جنگ جذب نیروی جنگ‌های نامنظم شهید دکتر مصطفی چمران بود و در عملیات‌ها همراه شهید چمران و برادر وی حضور داشت.


گفت‌وگو از نجمه اباذری

برچسب ها
نام:
ایمیل:
* نظر:
خاطرات شفاهی
عکس
تازه های نشر
اخبار برگزیده